Ngày 18/5/2026, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam long trọng kỷ niệm 20 năm thành lập, đánh dấu hành trình xây dựng và phát triển hệ thống lưu trữ hàng nghìn mẫu vật quý hiếm cùng kho dữ liệu khoa học khổng lồ. Trong định hướng đẩy mạnh số hóa và xây dựng dữ liệu lớn cho ngành bảo tàng, Hội nghị Khoa học toàn quốc lần thứ IV đã trở thành diễn đàn kết nối giữa khoa học bảo tồn và công nghệ hiện đại. Tại đây, 3D MASTER mang đến bài tham luận Ứng dụng công nghệ số hoá 3D và in 3D hiện vật tại bảo tàng, mở ra giải pháp mới cho công tác lưu trữ, phục dựng và phát huy giá trị hiện vật trong kỷ nguyên bảo tàng số.
.jpg)
Sau 20 năm xây dựng và phát triển, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam hiện đang lưu giữ hơn 100.000 mẫu vật cùng hệ thống dữ liệu số có dung lượng trên 2 Terabyte.
Bộ sưu tập bao gồm nhiều mẫu vật quý hiếm, mẫu chuẩn khoa học và các hiện vật có giá trị nghiên cứu đặc biệt.
Song song với công tác lưu trữ, bảo tàng cũng đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo quản mẫu vật theo thời gian. Một số hiện vật có cấu trúc dễ tổn thương, khó di chuyển hoặc chịu tác động lớn từ môi trường như độ ẩm, nhiệt độ và ánh sáng.
Đây chính là lý do công nghệ số hoá 3D trở thành một xu hướng tất yếu trong ngành bảo tàng hiện đại. Thay vì chỉ lưu trữ hình ảnh hoặc hồ sơ giấy truyền thống, dữ liệu 3D cho phép tái tạo đầy đủ hình dạng, kích thước, kết cấu và màu sắc của hiện vật dưới dạng dữ liệu số có độ chính xác cao.
Trong tham luận của mình, 3D MASTER nhấn mạnh ứng dụng công nghệ số hoá 3D và vai trò của công nghệ scan 3D trong việc xây dựng “bản sao kỹ thuật số” (Digital Twin) cho hiện vật bảo tàng.
Đối với các mẫu chuẩn hay mẫu quý hiếm như sừng tê giác, ngà voi, xương hóa thạch tại hang động núi lửa Krông Nô... việc quét 3D tạo ra một "bản sao số" hoàn hảo, được lưu trữ vĩnh viễn trên không gian số, không lo sợ sự xuống cấp của thời gian.
Công nghệ 3D sẽ quét toàn bộ bề mặt hiện vật, thu thập dữ liệu dưới dạng point cloud và mesh 3D, giúp ghi nhận chính xác từng chi tiết nhỏ như:
Dữ liệu sau khi xử lý có thể được sử dụng để xây dựng kho lưu trữ số, phục vụ nghiên cứu khoa học hoặc tái hiện hiện vật trong môi trường thực tế ảo, các nhà khoa học quốc tế có thể truy cập vào kho Big Data 3D của Bảo tàng để tương tác, đo đạc trực tuyến.
Đối với các mẫu vật quý hiếm tại bảo tàng, số hoá 3D còn giúp giảm tần suất tiếp xúc trực tiếp với hiện vật gốc. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những mẫu vật có tuổi đời lớn hoặc đang trong tình trạng nhạy cảm.
.jpg)
Nếu như năm 2019, việc hoàn thành chế tác mẫu rùa Hồ Gươm là một kỳ tích thủ công phối hợp liên ngành, thì ngày nay, sự hỗ trợ của công nghệ In 3D từ 3D MASTER sẽ giúp quy trình chế tác và phục dựng đạt hiệu suất tối ưu và độ chính xác cơ học tuyệt đối.
Đối với các mẫu vật cổ sinh, khảo cổ bị thiếu hụt, vỡ vụn do phân hủy, thuật toán AI kết hợp số hóa 3D cho phép tái tạo lại phần cấu trúc bị mất trên máy tính. Sau đó, máy in 3D công nghiệp sẽ chế tác chính xác phần khuyết thiếu đó để ghép nối hoàn chỉnh.
Bên cạnh đó, để phục vụ việc mở rộng không gian trưng bày tầm cỡ tại cơ sở mới 38ha (Kiều Phú, Hà Nội), việc sử dụng công nghệ in 3D vật liệu cao cấp để tạo ra các mẫu vật trưng bày giống 99.9% so với nguyên bản là giải pháp tối ưu.
Từ dữ liệu scan 3D, các mô hình hiện vật có thể được in lại bằng nhiều loại vật liệu khác nhau. Các phiên bản phục dựng này giúp bảo tàng:
Mẫu thật sẽ được bảo quản an toàn trong kho lưu trữ quốc gia, trong khi khách tham quan vẫn được chiêm ngưỡng những hiện vật sống động nhất.
.jpg)
Phòng trưng bày "Tiến hóa sinh giới" hiện tại của Bảo tàng tuy chỉ rộng 300m² nhưng đón tới 50-70 nghìn lượt khách mỗi năm.
Rõ ràng, nhu cầu học tập, trải nghiệm của công chúng là cực kỳ lớn nhưng không gian vật lý đang bị giới hạn.
Theo định hướng phát triển trong giai đoạn mới, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đang chú trọng xây dựng hệ thống dữ liệu lớn phục vụ nghiên cứu và quản lý mẫu vật.
Trong hệ sinh thái này, dữ liệu 3D đóng vai trò như một lớp dữ liệu trực quan có giá trị cao. Không chỉ hỗ trợ lưu trữ, dữ liệu scan 3D còn có thể tích hợp vào:
Đây là bước tiến quan trọng giúp di sản thiên nhiên Việt Nam được tiếp cận rộng rãi hơn, đặc biệt với thế hệ trẻ và cộng đồng quốc tế.
.jpg)
Thông qua tham luận lần này, 3D MASTER mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực số hoá hiện vật, phục dựng mô hình và ứng dụng công nghệ 3D vào bảo tồn di sản.
Với hơn 10 năm là đối tác phân phối chính hãng các giải pháp scan 3D từ Creaform tại Việt Nam, 3D MASTER sở hữu hệ thống thiết bị demo đa dạng cùng đội ngũ kỹ thuật chuyên sâu, sẵn sàng triển khai các dự án số hoá yêu cầu độ chính xác cao cho bảo tàng, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.
Không đơn thuần là giải pháp công nghệ, số hoá 3D đang trở thành cầu nối giữa bảo tồn truyền thống và chuyển đổi số hiện đại.
Việc xây dựng dữ liệu số cho hiện vật không chỉ giúp lưu giữ giá trị khoa học hôm nay mà còn tạo nền tảng cho việc nghiên cứu, giáo dục và phát huy di sản trong tương lai.
Bài tham luận ứng dụng công nghệ số hoá 3D và in 3D của 3D MASTER không dừng lại ở một ý tưởng công nghệ thuần túy, mà là một giải pháp mang tính chiến lược, đồng hành cùng bước chuyển mình vĩ đại của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Sự kết hợp giữa tri thức khoa học sâu sắc của các chuyên gia bảo tàng và công nghệ số hóa/in 3D đỉnh cao của 3D MASTER chính là chìa khóa để bảo tồn nguyên vẹn quá khứ, tối ưu hóa hiện tại và mở cánh cửa di sản thiên nhiên đến với thế hệ mai sau.
Thông tin liên hệ 3D Master:
